© 2010 EGE Danışmanlık ve Tic. Ltd.Şti. Her Hakkı Saklıdır
Gizlilik
Kullanım Koşulları ve Hukuki Şartlar
 
AVM mi? AHM mi?
Alışveriş Merkezlerinin sayısı giderek artıkça cevaplanması gereken sorularda artmaya başladı.
"    Gelecekte AVM lere ne kadar ihtiyaç duyulacak?
"    Mevcut AVM konseptleri rekabet artıkça yarışı nasıl devam ettirecek?
"    Bu alanda yeni yatırımlar nasıl olmalı?
Bu ve buna benzer sorulara gelişmiş ülkelerdeki süreçleri de analiz ederek cevap verebilmek için, hem kendi perakende sektörümüzün gelecek dinamiklerin hem de tüketicilerimizin alışveriş eğilimlerini tahmin etmeye çalıştığımızda bazı varsayımlarda bulunabiliriz.

Türkiye'de perakende sektörü hızla gelişirken aynı anda genel ekonominin içindeki önemi de anlaşılır hale geldi. Bununla birlikte sektörel ve yerel şirketler markalaşma sürecinde zorluklar çekmesine rağmen, perakende dünyası birazda krizlerin etkisiyle ilgi odağı olmaya başladı. Perakende sektöründe ölçek ekonomisinin öneminden dolayı kendi sektöründe lider markalar olmak isteyenler için bu fırsat dönemi sonsuza kadar sürmeyecektir.

Perakende mağaza zincirlerinin birçok sektörde artması ve markalaşması AVM'ler açısından kısa dönemde daha çok kiracı seçeneği getirirken orta dönemde ise boş mağazaların sayısı artacaktır. Çünkü büyük ölçek ekonomisine geçen her yeni perakende marka için, AVM'ler içindeki operasyonel maliyetler rekabet açısından sorun olmaya başlayacaktır. Bu da yeni yatırımlarında, yeni tercihleri beraberinde getirecektir. Bu tercihler de çoğu zaman AVM 'ler olmayacaktır. Amerika'da perakende sektörünün AVM'ler içindeki oranı %55'lerden % 20'lere kadar gerilemiştir. Perakende sektörünün gelişimine rağmen AVM içindeki perakende payının azalması tüketici tercihlerinden kaynaklanmaktadır. Bu önemli konuyu tüm okuyucularımın ve sektör oyuncularının dikkatine sunmak isterim.

Hipermarketlerin gelişimi ile aynı AVM binasında buluşan ve bundan sonra sayıları giderek artacak markalaşmış perakende zincir mağazaları da artık aynı hedef müşteri kitlesinde genelde buluşamayacaklardır. Bu durumda adeta AVM' lerin demirbaşı olan hipermarketleri AVM 'lerde daha az göreceğiz. AVM 'lerin zemin-giriş kat alışılmış düzenleri değişime mecbur kalacaktır. Günümüzde özellikle hipermarketlerin bu tercihleri yapmasının nedeni, tüketicilerin seçenek azlığı nedeniyle oluşan alışveriş tercihleridir. Tüketici tercihleri de mevcut yatırımlar ve markalaşma süreçleri nedeniyle değişmektedir. Tam bu noktada ortaya AHM 'ler yani Açık Hava Merkezleri ortaya çıkmaktadır. Mevcut AVM yatırımları ise bundan sonra birazda yasal düzenlemelerin etkisiyle ihtisas alanları olarak veya tüketici davranışları açısından " Aile Eğlence Merkezleri (FEC) " konsepti ile devam edecektir. Ülkemizdeki büyük şehirler dışında yatırım alanlarının, bu bölgedeki tüketicilerin tercihleri nedeni ile " Aile Eğlence Merkezleri (FEC) veya mix konsept " olarak devam etmesi doğru tercih gibi gözükmektedir. (Eğlencenin AVM dünyasındaki rolünü başka bir makalede sizlerle paylaşmayı ümit ediyorum.)

Ziyaretçi sayıları ve ciro bir sonuçtur. AVM yöneticilerin yeni rekabet ortamında artık bunlara değil, tüketici alışkanlıkları analizine odaklanması gerekecektir. Gelecekteki olası tüketici eğilimleri ise bizi AHM 'lere yani Açık Hava Merkezleri'ne götürmektedir.
Açık Hava Merkezleri konsepti aslında kendilerini "yaşam merkezleri" olarak isimlendiren birçok AVM'nin tüketici tarafından böyle algılanmamasından ya da yaşam merkezi kavramının içinin boş bırakılmasından doğmaktadır. Genelde iki tür AHM mevcuttur;

  • Boş zaman/yaşam merkezleri: İletişim duyarlılığının ve değişik deneyimlerin yaşandığı niş merkezlerdir. Genelde küçüktürler ve eğlence, müzik, kitap, gıda ve ev eşyaları odaklıdırlar. Yerel bölgelerde daha çok görülürler. İnsanlar araçlarını merkezin dışında bırakır ve gezinti ortamında dolaşırlar. Bu merkeze gelenler "satınalma" odaklı değil "alışveriş" odaklıdır. Tüketici dostu ilkeler bu tür merkezlerin çalışma temelini oluşturur.
  • Fayda/Değer Merkezleri: Tüketicilerin ihtiyaç duydukları ürünleri sağlamaya odaklıdır. Birçok sektörden karma düzenler oluşturulabilir. Tüketici ihtiyaç duyduğu ürün için, ilgili mağazanın önüne aracını park eder ve satın alır. Sonra diğerine gider. Büyük alanlarda kurulur.

Amerika'da son beş yılda yapılan alışveriş merkezlerinin çok azı kapalı mekânlardır. Özet olarak AVM ve perakende marka seçeneklerinin artması, sektörün tüketici duygularına yönelmesini ve yatırımlarında farklılaşmasını getirecektir. Açık Hava Merkezleri 'de ilk seçeneklerden birisi olarak karşımıza çıkacak ve yeni ve sık tercih edilen trendlerden olacaktır.

Mustafa KÖPRÜ
Genel Müdür
EGE Danışmanlık ve Tic. Ltd. Şti.